Günümüzde hala insanlar tarafından yapılan çeviri, gelecekte tamamen Bilgisayar Destekli Çeviri (BDÇ) araçları tarafından mı yapılacak?
Çeviri işleminde hızlı hareket
edebilmek amacıyla yardımcı program kullanılmasına makine çevirisi denir. Bu
yazılımlar aracılığı ile çevirmen daha hızlı iş yaparak, zamanında iş teslimini
gerçekleştirir.
Sanayi devriminden bu yana
insanların bir şekilde pasivize olacağı ve yerini makinelerin alacağı sürekli
olarak konuşulmaktadır. Bu konuda sayfalar dolusu roman yazılmış, film çekilmiş
ve bu kitaplarda ve filmlerde insanlık makinelere esir düşmüştür. Elbette böyle
bir durumun olmasını hiç kimse istemez. Aradan geçen zaman dilimi ile birlikte
üretim aşamasında insan faktörü bazı noktalardan çıkmıştır ve yerini makinelere
bırakmıştır. Ancak tamamen insanın çıkması söz konusu olmamıştır.
Çeviri sektörü için makineler ya
da diğer adı ile programlar üretilmiş ve zaman zaman aynı sorular mesleğimiz
için de sorulur olmuştur. Çoğu kez kötü senaryolar konuşulmakta, çevirmenlerin
bir süre sonra iş bulamayacakları noktaya gelecekleri, yerlerini makinelerin
dolduracağı söylenmektedir. Teknoloji ile birlikte günümüze kadar olan
gelişmeler çeviri sektöründe çeşitli kolaylıkları da beraberinde getirmiştir. Ancak
çevirmenliğin meslek olarak tamamen ortadan kalkması söz konusu değildir.
Bir örnek ile bu durumu
açıklayalım. En büyük yapay zeka çeviri yazılımı Google şirketinin ürettiği
Google Translate’tir. Bugün birçok dilde çeviri yapabilmektedir. Rusça –
İngilizce çeviri yapmak için bu siteyi kullanmak istediniz. İlk önce kaynak
dili daha sonra hedef dili işaretlediniz ve yazılarınızı girdiniz. Çeviri
yaptığında iki dil hakkında az da olsa bilginiz varsa net bir çeviri
yapamadığını görmeniz zor olmaz.
Çeviri sektöründe insan faktörü
aslında ana odaktır. Elbette zaman zaman yazılımların yardımına başvuruyoruz
ancak bu demek değildir ki insanların olmasına gerek yok. Tam aksine insanların
da olması gerekir. Peki, Neden?
-
Makinelerin duygusu yoktur. Yukarıda örneğini
verdiğimiz Google Translate bire bir çeviri yapar. Ancak çeviri işi
iletişimdir. Kültürlerarası iletişimin ilk adımı çeviridir. Bu nedenle kaynak
metinde ele alınan konuyu yazan kişinin duygu ve anlam bütünlüğü diğer dile
çevirmenin aracılığı ile geçer. Çevirmen sanıldığının aksine motamot bir çeviri
yapmaz. Kelimeleri ya da cümleleri çevirirken hedef dildeki en uygun kelimeyi
seçer. Ancak makine bunu doğru bir şekilde yapamaz. O seçenekler sunar ya da
ona en uygun kelimeleri seçerek cümleyi tamamlar.
-
Makinelerin uzmanlık alanları yoktur.
Çevirmenlerin bir ya da birkaç alanda uzmanlıkları olabilir. Ancak makinelerin
herhangi bir alanda uzmanlıkları yoktur. Bu açıdan bakıldığında yine aynı sorun
ile karşı karşıya kalınacaktır. İki metin ele alalım biri edebi bir eser diğeri
ise bir düz yazı olsun. Aynı kaynak dildeki iki metinde kelime benzerlikleri
olsa da ikisinin de anlatmak istediği farklı olacağı için uzman çevirmen ikisi
arasındaki farkı rahatlıkla görecek ve ona göre çeviri yapacaktır. Ancak
makineye göre ikisi arasında fark yoktur ve aynı kelimelerle çevirmeye kalkar.
-
Kültürleri ve sınırlarını tam bilemezler.
Çevirmen kaynak dilden hedef dile çeviri yaparken kültürel özellikleri dikkate
alır. Ancak makineler duyguları olmadığı gibi kültürel özelliklerden de bihaber
şekilde tasarlanır. Ayrıca kültür dediğimiz kavram canlıdır. Sürekli değişime
uğrayarak ilerler. Programlara kültürü yazsak bile sürekli güncellemek
durumunda kalmamız gerekebilir. Bu açıdan bakıldığında yazılımlar ne yazık ki
sağlıklı çeviriyi bize vermezler.
Makineler tam manası ile çeviri
yapamasa da sektör tarafından kullanılmaktadır. Yardımlarını asla reddedemeyiz.
Çeviri sektörü için üretilmiş olan yazılımlar ile çevirmenin arasındaki
ilişkiye bakacak olursak;
-
Yazılımlar, hafızalarının genişliği sebebiyle
çevirmene kelimelerin farklı anlamlarını bulmalarında yardımcı olurlar.
-
Programlar, projelerin zamanında bitmesi için
çevirmenin arayışına son verirler. Çevirmenin önüne daha önce yaptığı konuda
bir çeviri gelirse uyarıda bulunarak kelime benzerliklerini tespit eder. Ancak
müdahale etmezler.
İvogsan Uluslararası Dil
Hizmetleri Sağlayıcısı olarak, teknolojinin son gelişmelerini takip ediyoruz ve
alanımızda kullanılabilecek son yazılımları kullanmaya devam ediyoruz.
Çevirmenlerimizin hız, doğru ve güvenilir bir çeviri yapabilmesi için
kullandığımız CAT programları son derece güvenli ve hızlı sonuçlar vermektedir.
Bu sayede siz çeviri bürolarına ve müşterilerine en iyi hizmeti sunma şansını
elde etmiş oluyoruz.
